Privacy en veiligheid
Oplichting en nep-apps herkennen
Waar mensen zich een beetje voor schamen, verdienen oplichters makkelijk geld. Slachtoffers van oplichting rond erotische diensten melden zich minder snel bij hun bank of de politie, en daar rekenen criminelen op. Je hoeft niet wantrouwig te zijn tegenover elke aanbieder, maar het helpt om de bekende trucs te kennen. Deze gids zet ze op een rij en eindigt met wat je doet als je erin bent getrapt.
De nep-app
Een nep-app ziet eruit als een chatdienst, maar is gemaakt om gegevens of geld buit te maken. Kenmerken:
- De app is alleen te downloaden als los bestand van een website, niet via een officiële appwinkel.
- De app vraagt toestemmingen die niets met chatten te maken hebben: contacten, sms, locatie, bestanden.
- De naam of het logo lijkt sterk op die van een bekende dienst, met een kleine afwijking.
- Er is geen bedrijfsnaam, geen privacyverklaring en geen manier om contact op te nemen.
Een app die je contactenlijst kan lezen, kan die later gebruiken om je onder druk te zetten. Geef zo’n toestemming dus nooit aan een chat-app.
De abonnementsval
Deze vorm kom je vaak tegen, en hij zit op de rand van wat mag. Je ziet een proefperiode voor een klein bedrag. In de kleine letters staat dat die na een paar dagen overgaat in een duur abonnement dat automatisch verlengt. Soms staat er een vinkje vooraf aangezet voor een tweede dienst.
Zo herken je hem:
- De prijs na de proefperiode staat ver van de betaalknop of in lichtgrijze letters.
- Er loopt een klok die zegt dat de aanbieding bijna afloopt.
- Opzeggen kan niet in je account, alleen per e-mail of via een formulier dat moeilijk te vinden is.
Lees altijd het hele betaalscherm, inclusief wat onder de knop staat. Maak een schermafbeelding van de voorwaarden op het moment van betalen. Hoe eerlijke prijsmodellen eruitzien, staat in kosten, tokens en abonnementen.
Het lokprofiel: een “AI” die geen AI is, of andersom
Op datingsites en sociale media sturen geautomatiseerde profielen flirterige berichten om je naar een betaalde site te lokken. Het omgekeerde bestaat ook: een dienst die suggereert dat je met echte mensen praat, terwijl het een chatbot is. In beide gevallen word je misleid over wie er aan de andere kant zit.
Een eerlijke dienst zegt duidelijk dat je met een AI praat. Staat dat nergens, of wordt er om de vraag heen gedraaid, dan is dat een slecht teken.
“Betaal om te verifiëren”
Je krijgt te horen dat je alleen verder kunt als je je leeftijd of identiteit “gratis verifieert” met een creditcard. Kort daarna volgen afschrijvingen. Een echte leeftijdscontrole kan via een betaalkaart lopen, maar dan staat duidelijk vermeld welk bedrag wordt gereserveerd en door wie. Vul nooit kaartgegevens in op een pagina waar je via een chatbericht of een advertentie naartoe bent gestuurd.
Afpersing met beelden
Bij sextortion haalt iemand je over om een naaktfoto of video te sturen en dreigt daarna die naar je familie, vrienden of collega’s te sturen als je niet betaalt. De dader doet zich meestal voor als een aantrekkelijk persoon. Soms begint het contact in of rond een chatdienst en wordt het snel verplaatst naar een berichtenapp.
Een AI-personage in een normale app heeft je foto’s niet nodig en vraagt er niet om. Vraagt “het personage” of een “medewerker” om een foto van jou, om je telefoonnummer of om verder te praten in een andere app, stop dan.
Is het al gebeurd?
- Betaal niet. Betalen leidt bijna altijd tot nieuwe eisen.
- Verbreek het contact, maar bewaar bewijs: schermafbeeldingen van het gesprek, gebruikersnamen en betaalverzoeken.
- Vraag advies bij Helpwanted.nl. Zij helpen bij online seksueel misbruik en kunnen meedenken over het laten verwijderen van beelden.
- Doe aangifte bij de politie.
Valse recensies en ranglijsten
Veel “onafhankelijke” vergelijkingssites zijn advertenties. Je herkent ze aan cijfers met één decimaal zonder uitleg over hoe ze tot stand kwamen, aan lovende teksten zonder een enkel nadeel en aan een nummer één die toevallig het vaakst is gelinkt. Gebruik zulke lijsten hoogstens om namen te verzamelen en beoordeel de dienst daarna zelf, met de criteria uit zo kies je een app.
Vijf controles van één minuut
- Zoek de bedrijfsnaam. Staat er een rechtspersoon met een adres in de voorwaarden?
- Zoek de naam van de dienst samen met het woord “ervaringen” of “opzeggen”. Veel klachten over afschrijvingen zijn een duidelijk signaal.
- Bekijk het adres in de adresbalk. Klopt de domeinnaam, of zit er een extra woord of streepje in?
- Open de privacyverklaring. Bestaat hij, en gaat hij over deze dienst?
- Zoek de opzegknop voordat je betaalt. Kun je hem niet vinden, betaal dan niet.
Als je al betaald hebt
- Zeg het abonnement op en bewaar de bevestiging.
- Neem contact op met je bank of creditcardmaatschappij als je afschrijvingen niet herkent of niet kunt stoppen. Vraag naar de mogelijkheden om een betaling terug te laten boeken en om je kaart te blokkeren.
- Wijzig je wachtwoord, en ook het wachtwoord van andere accounts waar je hetzelfde gebruikte.
- Meld het bij de Fraudehelpdesk. Bij oplichting kun je aangifte doen bij de politie.
Schaamte is hier de bondgenoot van de oplichter. Bankmedewerkers en agenten hebben dit vaker gezien dan je denkt. Hoe sneller je belt, hoe groter de kans dat een betaling nog te stoppen is.
Voorkomen is eenvoudiger
Wie een apart e-mailadres gebruikt, geen foto’s deelt en nooit betaalt zonder de voorwaarden te lezen, is voor de meeste oplichters niet interessant. Die voorbereiding staat in veilig beginnen.